Archiwum dnia: 5 wrze艣nia, 2016

Seks „starszaka” – temat tabu!

Seniorzy s膮 w seksie coraz mniej pruderyjni.

Starsi ludzie s膮 w jaki艣 spos贸b przez kultur臋 zmia偶d偶eni, kryj膮 si臋 ze swoj膮 seksualno艣ci膮 – rozmowa z Alicj膮 D艂ugo艂臋ck膮

Prowadzi pani zaj臋cia o seksie na uniwersytecie trzeciego wieku.Bardzo to lubi臋. Mam natur臋 spo艂ecznika, cz臋sto wi臋c robi臋 wyk艂ady dla r贸偶nych grup starszych os贸b. Przychodzi na nie bardzo du偶o ludzi, s膮 zainteresowani tematem i do艣膰 bezpruderyjni. Zreszt膮 z moich obserwacji wynika, 偶e najbardziej pruderyjni s膮 ludzie m艂odzi. I bardzo oceniaj膮cy. Starzy s膮 bardziej refleksyjni i je艣li ju偶 przychodz膮 na takie zaj臋cia, to z pozytywnym nastawieniem i otwartym umys艂em. Nie traktuj膮 takich spotka艅 jak propagandy, bo maj膮 swoje zdanie. Chc膮 si臋 czego艣 dowiedzie膰 i wykorzysta膰 t臋 wiedz臋 zgodnie ze swoimi potrzebami.
Ze staro艣ci膮 kojarzymy pewien zestaw powinno艣ci seksualnych, g艂贸wnie zwi膮zanych z rezygnacj膮. To sprawia, 偶e boimy si臋 nawet u偶y膰 s艂owa „stara”. Je艣li powiem o sobie, 偶e jestem star膮 kobiet膮, to oznacza, 偶e dla mnie sfera seksualno艣ci przestaje by膰 wa偶na. Czy rzeczywi艣cie seksualno艣膰 koniecznie musi si臋 wi膮za膰 z m艂odo艣ci膮? Nie. Cz艂owiek jest seksualny w ka偶dej fazie 偶ycia.
Nie m贸wimy „stara”, bo rozci膮gn臋艂a nam si臋 m艂odo艣膰 – czujemy si臋 m艂odzie偶owi do pi臋膰dziesi膮tki.Zmieni艂 si臋 te偶 model cz艂owieka starego, starej kobiety. Pami臋tam, jak zachwyca艂y mnie stare kobiety za granic膮. Ubrane na sportowo, je偶d偶膮ce na rowerach, zadbane. Siwi ludzie w knajpach patrz膮cy sobie w oczy, pij膮cy wino, trzymaj膮cy si臋 za r臋ce. Ludzie z pokolenia naszych dziadk贸w tak si臋 nie zachowywali. Na szcz臋艣cie powoli to si臋 zmienia, bo starzej膮 si臋 ludzie z pokolenia dzieci kwiat贸w. Nie chc膮 siedzie膰 zamkni臋ci w domu. Dla kobiet z tego pokolenia ju偶 nie jest takie oczywiste, 偶e staro艣膰 oznacza robienie przetwor贸w, rob贸tki na drutach, chocia偶 oczywi艣cie nie mam nic przeciwko takim zaj臋ciom.
To robi膮 dzi艣 m艂odzi hipsterzy.A starszych to nie rajcuje, musieli to robi膰 w PRL-u, gdy byli m艂odzi, napatrzyli si臋 na to u swoich rodzic贸w i 藕le im si臋 to kojarzy. Wa偶ne jest te偶, 偶e stan zdrowia emeryt贸w dzi艣 jest lepszy ni偶 kiedy艣, to r贸wnie偶 ma prze艂o偶enie na seksualno艣膰. Je艣li cz艂owiek 60-, 70-letni ma w sw贸j spos贸b 偶ycia wpisan膮 aktywno艣膰 ruchow膮, my艣li o zdrowym od偶ywianiu si臋, o wygl膮dzie – to czuje si臋 atrakcyjny i jest atrakcyjny.
I interesuje si臋 seksem.Oczywi艣cie. To m艂odzi ludzie uwa偶aj膮, 偶e starsi przestaj膮 z wiekiem interesowa膰 si臋 seksem. Starsi ludzie, z kt贸rymi si臋 spotykam, nic takiego nie deklaruj膮.

Czy m贸wi膮, 偶e ten seks na staro艣膰 jest inny ni偶 ten za m艂odu?
Tak, cho膰 nie lubi臋 generalizacji. G艂贸wna r贸偶nica, poparta badaniami naukowymi, jest taka, 偶e s膮 bardziej rado艣ni. M艂odzie偶 silniej reaguje na ekspozycj臋 negatywnych bod藕c贸w: smutku, nieszcz臋艣cia, okrucie艅stwa, i jest gwa艂towna przy zawodach mi艂osnych. U starszych os贸b aktywno艣膰 m贸zgu wzrasta przy obrazach pozytywnych, pe艂nych szcz臋艣cia. Do艣wiadczenie robi swoje – z wiekiem coraz bardziej doceniamy to, 偶e w og贸le obchodzimy innych ludzi. To, 偶e kto艣 zwraca na nas uwag臋, 偶e nas s艂ucha. Coraz bardziej doceniamy rol臋 wi臋zi.Kobiety cz臋sto narzekaj膮 jednak na brak partner贸w. Ma to zwi膮zek, po pierwsze, z demografi膮 – jest wi臋cej kobiet w tym wieku. Po drugie, z krzywdz膮cym wzorcem kulturowym, 偶e m臋偶czyzna po sze艣膰dziesi膮tce nadal jest atrakcyjny, a kobieta nie do ko艅ca. Panowie maj膮 wi臋c tendencj臋 do wybierania m艂odszych partnerek. A tymczasem biologicznie w艂a艣nie w p贸藕niejszej fazie 偶ycia zbli偶amy si臋 do siebie seksualnie, co mo偶e bardzo pozytywnie wp艂yn膮膰 na zwi膮zek.
To znaczy?
Kobieta po pi臋膰dziesi膮tce staje si臋 bardziej 艣wiadoma siebie i rozbudzona seksualnie, m臋偶czyzna za艣 wychodzi z fazy seksualnego rozbuchania i ma wi臋ksz膮 potrzeb臋 czu艂o艣ci, duchowo艣ci. Po prostu – wreszcie mog膮 si臋 spotka膰.To nieprawda, 偶e kobiety starsze nie s膮 zainteresowane seksem. Wr臋cz przeciwnie. Zw艂aszcza te, kt贸re wcze艣niej mia艂y udane 偶ycie seksualne, nadal chc膮 je mie膰 – zdaj膮 sobie bowiem spraw臋 z tego, jak to wa偶na energia, potencja艂 偶yciowy, kt贸ry nale偶y piel臋gnowa膰.Kobiety, kt贸re na staro艣膰 z niego rezygnuj膮, to zazwyczaj te, kt贸re nie zazna艂y w 偶yciu rado艣ci z seksu. W okolicach 50. roku 偶ycia zaczynaj膮 wi臋c si臋 wycofywa膰 z dziedziny, kt贸ra jest dla nich nieistotna. Zak艂adaj膮 szary paltocik i buty na s艂onince. Uwa偶aj膮, 偶e im stroi膰 si臋 i fryzowa膰 ju偶 nie wypada.

Wchodz膮 w rol臋 osoby, kt贸ra nie my艣li ju偶 o sobie, tylko chce dogodzi膰 wszystkim dooko艂a. Zostaj膮 s艂u偶ebnicami otoczenia. Robi膮 zakupy, gotuj膮 dla ca艂ej rodziny. Staj膮 si臋 cieniem w 偶yciu innych ludzi: wnucz膮t, swojej c贸rki, swojego syna, s膮siad贸w. To oczywi艣cie mo偶e by膰 altruizm. Ale te偶 mo偶e by膰 to za艂atwianie swojej sprawy.
Badania przeprowadzone w 2007 roku w USA w grupie wiekowej 57-85 lat pokazuj膮, jak aktywno艣膰 seksualna zmienia si臋 z wiekiem. Zmniejsza si臋.
Ale prosz臋 zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e trzy czwarte ludzi powy偶ej 75. roku 偶ycia ma kontakty seksualne. Tylko dla co trzeciej kobiety i dla co dziesi膮tego m臋偶czyzny seks nie jest bardzo wa偶ny. To znaczy, 偶e dla dw贸ch trzecich seniorek i dla 90 proc. senior贸w seks jest nadal bardzo wa偶ny! Czynnikami, kt贸re maj膮 wp艂yw na zadowolenie z seksu, s膮 zdrowie i poziom wykszta艂cenia. Im jeste艣my zdrowsi i im wy偶sze mamy wykszta艂cenie, tym lepiej. Dlaczego wykszta艂cenie? Bo pozwala my艣le膰 samodzielnie i nie wpada膰 w stereotypy.
Po艂owa senior贸w ma stosunki seksualne dwa-trzy razy w miesi膮cu. Nie藕le.
A co czwarty raz na tydzie艅. Prosz臋 zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e masturbacj臋 stosuje 52 proc. senior贸w i co czwarta seniorka. Pami臋tam, jak rozmawia艂y艣my kiedy艣 o gad偶etach w sex-shopie i ekspedientka poinformowa艂a nas, 偶e grup膮, kt贸ra najcz臋艣ciej kupuje r贸偶nego rodzaju wibratory, s膮 w艂a艣nie starsze kobiety. Tylko 偶e to temat tabu.
Te dane s膮 bardzo ciekawe: 85 proc. 70-latk贸w ma sta艂ego partnera, 66 proc. ma z nim/ni膮 udane 偶ycie seksualne. 5 proc. korzysta z us艂ug prostytutek. 60 proc. ludzi po 65. roku 偶ycia ma kontakty seksualne cz臋艣ciej ni偶 cztery razy w miesi膮cu.
59 proc. m臋偶czyzn i 35 proc. kobiet twierdzi, 偶e ma satysfakcjonuj膮ce lub bardzo satysfakcjonuj膮ce 偶ycie seksualne. 30 proc. ankietowanych przyznaje si臋 do masturbacji, 88 proc. nigdy nie konsultowa艂o si臋 z lekarzem, a 9 proc. o problemach seksualnych rozmawia艂o z inicjatywy lekarza. I to s膮 dane z badania os贸b powy偶ej 72. roku 偶ycia przeprowadzone przez zesp贸艂 katalo艅skich lekarzy w 2007 roku.U nas w tym samym roku badania robi艂 profesor Zbigniew Izdebski – z nich r贸wnie偶 wynika艂o, 偶e 73 proc. ludzi po 50. roku 偶ycia lubi seks. A 65 proc. podkre艣la, 偶e seks sta艂 si臋 lepszy, odk膮d nie chodzi o prokreacj臋
.Bo to seks dla samej przyjemno艣ci.Tak. Dochodzi do tego jeszcze to, 偶e kobiety dojrza艂e s膮 nie tylko bardziej 艣wiadome ni偶 m艂ode, ale te偶 bardziej akceptuj膮 swoje cia艂o.

Zn贸w wbrew stereotypom.
Tak. Ciesz膮 si臋 z tego cia艂a, 偶e wygl膮da tak, jak wygl膮da, 偶e mog艂oby przecie偶 gorzej. I doceniaj膮 to, 偶e mo偶e ono by膰 藕r贸d艂em tak ogromnej przyjemno艣ci. Gdy mamy 20 lat, to niby to wiemy, ale tego nie doceniamy. Kobieta starsza jest te偶 bardziej asertywna – lepiej potrafi okre艣li膰, co lubi, czego potrzebuje. Ma wi臋c szans臋 na o wiele bardziej udany seks. Je艣li nie w艂膮czy jej si臋 ten makabryczny stereotyp, 偶e w menopauzie przestaje jajeczkowa膰, wi臋c to ju偶 koniec seksualno艣ci i nale偶y si臋 wycofa膰. Mimo 偶e wszystko w niej domaga si臋 tego seksu.Inna rzecz – aktywno艣膰 seksualna jest wska藕nikiem zdrowia: je艣li w starszym wieku nie mamy ochoty na seks, to mo偶e by膰 syndrom tego, 偶e mamy k艂opoty zdrowotne. Albo 偶e jeste艣my przygn臋bieni, w depresji – wtedy poziom energii 偶yciowej opada. I w drug膮 stron臋: mi艂o艣膰 i aktywno艣膰 seksualna 艣wietnie dzia艂aj膮 na zdrowie. Niech pani rzuci okiem na informacje z mojej prezentacji dla senior贸w.
„Ci, kt贸rzy czuj膮 si臋 kochani, maj膮 mniej blokad w arteriach serca. Mi艂o艣膰 i seks pozytywnie koreluj膮 ze zmniejszeniem ryzyka anginy pectoris, wrzod贸w 偶o艂膮dka, ataku serca, udaru, chor贸b zaka藕nych, nowotwor贸w, alergii, artretyzmu, gru藕licy, chor贸b autoimmunologicznych, alkoholizmu, nadu偶ywania lek贸w, depresji”.
Generalnie, jak pani widzi, chodzi tu o kardiologi臋 i wszystko, co wi膮偶e si臋 z uk艂adem odporno艣ciowym. Ka偶da aktywno艣膰, nie tylko ta seksualna, jest 偶yciodajna. Dodam do tego pozytywne uczucia i bycie w relacjach z lud藕mi, bo wszystko, co wi膮偶e si臋 z blisko艣ci膮, powoduje, 偶e chce si臋 偶y膰.
Dane jednak m贸wi膮 te偶, 偶e co trzeci m臋偶czyzna po 50. roku 偶ycia ma zaburzenia erekcji. My艣l臋, 偶e to ich mo偶e blokowa膰 w kontaktach seksualnych.Problemy z erekcj膮 r贸wnie偶 powinni艣my traktowa膰 jako sygna艂 problem贸w z uk艂adem krwiono艣nym. Warto zauwa偶y膰, 偶e naczynia w penisie s膮 niezwykle cienkie i delikatne.

Obliczono, 偶e przeci臋tnie trzy lata przed pierwszym incydentem sercowym, przed zawa艂em, pojawiaj膮 si臋 problemy z erekcj膮. Warto wi臋c, by m臋偶czy藕ni i ich partnerki zwracali na te zaburzenia uwag臋.

W Polsce 72 proc. m臋偶czyzn uwa偶a problemy z erekcj膮 za naturaln膮 kolej rzeczy, a nie za zaburzenie, kt贸re wymaga leczenia. A powinni potraktowa膰 to jako sygna艂, by zrobi膰 sobie badania diagnozuj膮ce stan naczy艅 krwiono艣nych i wzi膮膰 si臋 za siebie, przej艣膰 na diet臋, rzuci膰 palenie.

Je艣li za艣 m臋偶czyzna jest samo艣wiadomy, otwarty i 艣wiat艂y, to potraktuje zaburzenia erekcji jako wyzwanie, dzi臋ki kt贸remu mo偶e si臋 bardzo rozwin膮膰 seksualnie. To mo偶e by膰 dla niego czas, by wyj艣膰 w my艣leniu o seksie poza to, co wi膮偶e si臋 ze sprawno艣ci膮 – 偶e stosunek polega na pe艂nej erekcji z doj艣ciem do wytrysku. To mo偶e zmieni膰 jego my艣lenie o seksie, poszerzy膰 perspektyw臋, zach臋ci膰 do eksperyment贸w i sprawi膰, 偶e stanie si臋 jeszcze atrakcyjniejszym kochankiem.

Czy mo偶na podj膮膰 jak膮艣 rehabilitacj臋 zwi膮zan膮 z seksem?

Tak jak powiedzia艂am, w przypadku m臋偶czyzn nale偶y sprawdzi膰 stan naczy艅 krwiono艣nych i podj膮膰 leczenie kardiologiczne. Je艣li chodzi o same zaburzenia erekcji, to dobre rezultaty daj膮 viagropochodne leki. S膮 te偶 pr贸by stosowania terapii testosteronem, ale nie chc臋 wchodzi膰 teraz w akademick膮 dyskusj臋, bo niekt贸rzy kwestionuj膮 zjawisko andropauzy. Zaznacz臋 jedynie, 偶e przy znacz膮cym obni偶eniu poziomu testosteronu taka terapia jest te偶 mo偶liwa.

A kobiety?

Analogicznie. Przypomn臋 – bo wiele os贸b o tym zapomina, nawet wielu moich student贸w, a tak偶e lekarzy – 偶e:

艂echtaczka nie do艣膰, 偶e jest podstawowym narz膮dem seksualnym, to jest olbrzymia. Tak olbrzymia jak penis, mo偶e nawet wi臋ksza – nie b臋dziemy si臋 licytowa膰 – i te偶 jest zbudowana z tkanki erekcyjnej.

Czyli je艣li kobieta ma zaburzenia kardiologiczne (a mo偶e mie膰 je podobnie jak m臋偶czyzna), to b臋dzie mia艂a problemy z erekcj膮 艂echtaczki. Niestety, nikt nie prowadzi bada艅 nad zaburzeniami erekcji 艂echtaczki, to sprawa absolutnie lekcewa偶ona. Informacji o zaburzeniach erekcji 艂echtaczki nie znajdzie pani w podstawowych podr臋cznikach medycznych, lekarze o tym si臋 nie ucz膮. Ale niech nasze czytelniczki wiedz膮, 偶e tak samo jak u m臋偶czyzn z wiekiem i u nich mog膮 nast膮pi膰 zaburzenia w tym obszarze.

Poniewa偶 tkanki nie nabrzmiewaj膮 na tyle, by w pe艂ni odbiera膰 bod藕ce, obni偶a si臋 reaktywno艣膰 seksualna. Na logik臋 powiedzia艂abym, 偶e by膰 mo偶e wi臋c kobietom starszym potrzebne s膮 mocniejsze bod藕ce, ale zn贸w nikt si臋 tym naukowo nie zajmuje.

Drugi problem, z kt贸rym zmagaj膮 si臋 kobiety, to zdecydowanie mniejsze wydzielanie lubrykacji.

Tak zwana sucho艣膰 pochwy.

Kobiety na to bardzo narzekaj膮. To mo偶e by膰 藕r贸d艂em nieprzyjemnych wra偶e艅 seksualnych. Ale rynek lubrykant贸w jest ogromny, jest to wi臋c problem, kt贸ry do艣膰 艂atwo mo偶na rozwi膮za膰. Warto znale藕膰 dobrego ginekologa, z kt贸rym b臋dzie mo偶na o wszystkich problemach otwarcie rozmawia膰. Takiego lekarza, kt贸ry b臋dzie potrafi艂 rozmawia膰 o tym, jak seks si臋 zmienia z wiekiem, przygotuje nas do przej艣cia przez menopauz臋, opowie o zmianach w naszych odczuciach podczas seksu.

A uprawianie sportu? Czy to mo偶e by膰 rehabilitacja pod k膮tem seksualnym?

Sport oczywi艣cie podnosi witalno艣膰, nie pozwala skapcanie膰. Widz臋 t臋 zale偶no艣膰 na poziomie psychosomatycznym – nie wiem, co jest pierwsze, ale sk膮d艣 musimy mie膰 energi臋, kt贸ra nam ka偶e podnie艣膰 ty艂ek i wyj艣膰 z domu na spacer, poje藕dzi膰 na rowerze albo spotka膰 si臋 z przyjaci贸艂mi.

Ale nie o sam膮 aktywno艣膰 tu chodzi. Bo musimy mie膰 z kim. I po co. My艣l臋, 偶e to nie przypadek, 偶e starsi ludzie spotykaj膮 si臋 w grupach – uprawiaj膮 nordic walking, aerobik w wodzie. To pe艂ni te偶 funkcj臋 towarzysk膮. Czyli generalnie seksu nie b臋dzie, je艣li skapcaniejemy 偶yciowo. Tym samym wi膮偶e si臋 on ze sprawno艣ci膮 intelektualn膮, ruchliwo艣ci膮 i tym, czy mamy kontakty z innymi lud藕mi. No, w skr贸cie – z tym, czy chce si臋 nam 偶y膰. Nie przypadkiem filozofowie wpisuj膮 my艣lenie o seksualno艣ci w kategorie Erosa i Tanatosa.

Seks jest po stronie 偶ycia po prostu.

Tak, to energia 偶yciowa.

A trening mi臋艣ni dna miednicy?

To co艣, co bardzo polecam kobietom. Mo偶na je wykonywa膰 samodzielnie, ale najfajniej, jak s膮 w艂膮czone w 膰wiczenia og贸lnie usprawniaj膮ce w jakiej艣 sympatycznej grupie.

Zasady s膮 proste. Na pocz膮tku wyczuwamy, rozpoznajemy te grupy mi臋艣ni, siadaj膮c na sedesie i zatrzymuj膮c strumie艅 moczu. Robimy to po to, 偶eby je poczu膰, i potem ju偶 tego nie robimy, bo na d艂u偶sz膮 met臋 grozi to zaleganiem moczu w p臋cherzu. 膯wiczymy na materacu w pozycji le偶膮cej, potem – w dowolnej, w seriach po dziesi臋膰 skurcz贸w z przerwami na rozlu藕nienie dwa razy d艂u偶szymi ni偶 sam skurcz. Tak trzy razy dziennie i ju偶 po dw贸ch-trzech tygodniach wida膰 efekty.

Przy znacznym os艂abieniu tych grup mi臋艣ni stosuje si臋 elektrostymulacj臋.

Elektrostymulacj臋?
Chodzi o to, 偶e z wiekiem mo偶e dochodzi膰 do obni偶enia narz膮d贸w rodnych, do nietrzymania moczu. Wtedy stosuje si臋 fizykoterapi臋 w postaci elektrostymulacji. Mo偶na te偶 stosowa膰 kulki dopochwowe. Chodzi o wzmacnianie mi臋艣ni, kt贸re ulegaj膮 zwiotczeniu. Przy okazji mamy profilaktyk臋 nietrzymania moczu. To bardzo skuteczne metody – 90 proc. pacjentek obserwuje popraw臋 statyki narz膮du rodnego i zwi臋kszenie si艂y dna miednicy. Czyli naprawd臋 warto po膰wiczy膰.Na szcz臋艣cie trening mi臋艣ni dna miednicy coraz cz臋艣ciej w艂膮czany jest w zaj臋cia fitness typu aerobik, pilates, zdrowy kr臋gos艂up, jakie艣 ta艅ce. Kobiety ucz膮 si臋, kt贸re to s膮 mi臋艣nie, jak je wyczu膰 i jak 膰wiczy膰.M艂odzi ludzie dziwi膮 si臋, jak mo偶na po偶膮da膰 starego cia艂a.

Ci, co tak m贸wi膮, niech si臋 odwal膮. Przepraszam za t臋 brutalno艣膰, ale niech si臋 lepiej zajm膮 sob膮. To jawna dyskryminacja. Jakim prawem? Ka偶dy b臋dzie stary. A prawda jest taka – co zawsze powtarzam – 偶e na temat swojej seksualno艣ci to my najwi臋cej wiemy pod koniec 偶ycia. Bo 偶ycie nas zaskakuje i maj膮c lat 20 czy 30, nie wymy艣li艂yby艣my tego, co mo偶e w tej sferze si臋 dzia膰, jak b臋dziemy mie膰 lat 40, 50 czy wi臋cej. Z perspektywy 70-latki mo偶emy co艣 na sw贸j temat powiedzie膰. Dlatego uwa偶am, 偶e warto rozmawia膰 ze starymi lud藕mi o seksie i mi艂o艣ci. I s艂ucha膰 ich uwa偶nie.

Czy na spotkaniach z seniorami s膮 jakie艣 pytania, kt贸re pani膮 zaskakuj膮?

Ja ju偶 jestem zbyt stara i ju偶 zbyt g艂臋boko wesz艂am w temat, by mnie co艣 mog艂o zaskoczy膰. Nie chc臋 przyjmowa膰 perspektywy osoby m艂odej czy osoby z zewn膮trz. Dlatego tak ostro zareagowa艂am na uwag臋 o starym ciele. My艣l臋, 偶e dzisiaj bardziej zaskakuj膮ce jest dla mnie to, 偶e m艂ode kobiety, dwudziestokilkuletnie, nie lubi膮 swojego cia艂a albo go nie znaj膮, co odkrywam na warsztatach. Nie daj膮 sobie szans na to, 偶eby seks by艂 prawdziw膮 warto艣ci膮 w ich 偶yciu.

Ja mam dla tych starszych ludzi mn贸stwo ciep艂ych uczy膰. Uwa偶am, 偶e jest w nich m膮dro艣膰, o kt贸rej zapominamy, kt贸rej nie szanujemy. A oni naprawd臋 wi臋cej wiedz膮. Jednak nie s膮 ekshibicjonistyczni i ujawniaj膮 te swoje prawdy wy艂膮cznie w bliskich relacjach. Nie chc臋 wi臋c m贸wi膰 o ich seksie w atmosferze sensacji. Robi膮 takie same rzeczy, jakie robimy my jako 40-latki, 30-latki. A je艣li co艣 w ich sytuacji jest trudne, to to, 偶e nie zawsze maj膮 z kim to robi膰, a t臋skni膮 za tym, i 偶e cz臋sto musz膮 si臋 boryka膰 z w艂asnym cia艂em.

W pani prezentacji jest du偶o zdj臋膰 os贸b starszych w erotycznych sytuacjach. I to jest wzruszaj膮cy obrazek. Szkoda, 偶e nie ma ich wi臋cej w kulturze, bo przecie偶 lubimy je ogl膮da膰.

Ale starsi ludzie s膮 w jaki艣 spos贸b przez kultur臋 zmia偶d偶eni, kryj膮 si臋 ze swoj膮 seksualno艣ci膮. Ich seksualno艣膰 uwa偶ana jest za wstydliw膮.

Cz臋sto spotykam si臋 z tym, 偶e m艂odzi ludzie, kt贸rzy zak艂adaj膮 rodziny albo wchodz膮 w pierwsze zwi膮zki, bardzo radykalnie oceniaj膮 decyzje seksualne swoich 50-letnich rodzic贸w. Zachowuj膮 si臋 jak przyzwoitki. A jakie w tej sytuacji mog膮 by膰 reakcje wobec zachowa艅 seksualnych dziadk贸w!

A nowi dziadkowie s膮 inni ni偶 ci kiedy艣. Zestarza艂o si臋 pokolenie dzieci kwiat贸w. To daje pewn膮 nadziej臋 dla nast臋pnego pokolenia, 偶e stworzy inny model staro艣ci, inny wzorzec dla nas.

To wcale nie jest 艂atwe, bo kto艣, kto by艂 dzieckiem kwiatem, mia艂 rodzic贸w, kt贸rzy prawdopodobnie w og贸le nie ujawniali swojej seksualno艣ci. Nie maj膮 wi臋c wzorca. I wchodz膮c w wiek dojrza艂y, mog膮 stan膮膰 przed wyborem i odbiera膰 to jako sytuacj臋 trudn膮, s膮 rozdarci. Lubi膮 seks, s膮 otwarci, ale w g艂owie maj膮 stary model. I dylemat, czy si臋 do niego dostosowa膰, czy go prze艂ama膰. Zach臋cam, by by膰 sob膮.

Dr Alicja D艂ugo艂臋cka – edukatorka seksualna. Od lat zajmuje si臋 doradztwem partnerskim i promowaniem zdrowia seksualnego. Pracuje na Wydziale Rehabilitacji AWF i w Centrum Terapii Lew Starowicz w Warszawie