Archiwum dnia: 17 wrze艣nia, 2018

Mimozami jesie艅 si臋 zaczyna!

Lato tego roku mieli艣my w Polsce naprawd臋 pi臋kne, bo temperatury si臋gn臋艂y zenitu i wielu ludzi 藕le znosi艂o te upa艂y, a wielu to pasowa艂o!

M艂odzi ludzie聽 byli zadowoleni, bo urlopy im si臋 uda艂y, czy to nad morzem, czy w innych miejscach, ale ludzie starsi raczej chowali si臋 w swoich domach, opuszczaj膮c 偶aluzje, aby od upa艂u odpocz膮膰.

Dla mnie to by艂 ci臋偶ki okres, bo w te upa艂y serce mi si臋 rozszala艂o i cz臋sto czu艂am si臋 bardzo 藕le, ale jako艣 uda艂o si臋 przetrwa膰 i oto mamy jesie艅.

Po prostu z dnia na dzie艅 pogoda zrobi艂a ci臋cie i z lata przeszli艣my w jesie艅, ale pewnie nie we wszystkich wojew贸dztwach tak si臋 porobi艂o, a u mnie tak si臋 sta艂o.

Temperatura nagle spad艂a, a promienie s艂o艅ca zacz臋艂y pada膰 automatycznie pod innym k膮tem i zauwa偶y艂am jak si臋 zmieni艂y kolorystycznie drzewa i krzewy.

呕yjemy w takiej szeroko艣ci geograficznej, 偶e przychodzi nam d艂ugo czeka膰 na lato, bo zima d艂uga, bo wiosna, a potem dopiero lato, kt贸re mija na pstyk i znowu jesie艅 i znowu zima!

By艂o kilka lat temu tak, 偶e kiedy wchodzi艂am w jesie艅, to by艂am chora, bo moja dusza robi艂a si臋 chora i cierpia艂am na obni偶enie nastroju!

Dni stawa艂y si臋 coraz kr贸tsze, bo zmrok zapada艂 zbyt szybko i stawa艂am si臋 apatyczna, jakby bez si艂.

Trzeba by艂o jednak 偶y膰, ale ka偶da aktywno艣膰 by艂a wymuszona i cierpia艂am katusze.

Na szcz臋艣cie聽 poradzi艂am sobie z tym stanem i teraz jesie艅 mnie tak nie dobija, bo nauczy艂am si臋 na ni膮 patrze膰 z tej kolorowej strony.

Zacz臋艂am jesie艅 fotografowa膰 i to mi da艂o si艂臋 i ogromn膮 przyjemno艣膰 gapienia si臋 na te wszystkie kolorowe drzewa, 艂膮ki, ro艣linno艣膰 i tym sposobem pokona艂am z艂e, jesienne nastroje.

Kiedy jesie艅 jest s艂oneczna, to bije po oczach cudnymi kolorami i w takie dni prosz臋 M臋偶a, aby艣my wyjechali w teren i 艂api臋 to wszystko w obiektyw.

Co robi膰 wi臋c, kiedy dni robi膮 si臋 kr贸tkie i pada deszcz?

Trzeba zaj膮膰 si臋 czym艣, aby nie popada膰 w melancholi臋, a wi臋c czytajmy du偶o, r贸bmy jakie艣 przyjemne prace – szyde艂kujmy, r贸bmy na drutach, rozwi膮zujmy krzy偶贸wki,ogl膮dajmy dobre kino pod kocykiem z gor膮c膮 herbat膮,聽 albo pracujmy w Internecie w programach graficznych, a przede wszystkim dogadzajmy sobie kulinarnie i piszmy nasze blogi! 馃檪

Nie dajmy si臋 pogorszeniu naszej psychiki, bo 偶ycie jest zbyt kr贸tkie, aby cierpie膰!

Zdj臋cia s膮 mojego autorstwa!

 

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

Brak automatycznego tekstu alternatywnego.

„Wraz z nastaniem pierwszych jesiennych ch艂od贸w, kiedy na dworze coraz cz臋艣ciej pada deszcz, ciemne chmury g臋sto przykrywaj膮 niebo, a dni staj膮 si臋 coraz kr贸tsze, wi臋kszo艣膰 z nas ogarnia 鈥瀓esienny smutek鈥. Cz臋艣ciej robimy si臋 senni i zm臋czeni, nie chce nam si臋 wstawa膰 z 艂贸偶ka w ciemne, zimne poranki, mniej聽mamy energii i zapa艂u do pracy.

Pogoda za oknem wp艂ywa te偶 niekorzystnie na nasz nastr贸j. Niekt贸rzy staj膮 si臋 smutni, rozdra偶nieni, przygn臋bieni i zniech臋ceni oraz znacznie mniej rzeczy sprawia im rado艣膰.

Czasem jednak ten jesienno-zimowy smutek zaczyna coraz bardziej utrudnia膰 nam codzienne 偶ycie. Warto wtedy sprawdzi膰 czy nie jest to depresja sezonowa.

Depresja sezonowa聽czyli聽sezonowe zaburzenie afektywne聽(Seasonal Affective Disorder 鈥 SAD) to zaburzenie depresyjne pojawiaj膮ce si臋 w okresie jesienno-zimowym, a ust臋puj膮ce wiosn膮 lub latem. Objawy zak艂贸caj膮 emocjonalne, poznawcze i fizjologiczne funkcjonowanie cz艂owieka i s膮 bardzo uci膮偶liwe. Wyst臋puj膮 codziennie lub prawie codziennie oraz trwaj膮 przez okres co najmniej dw贸ch tygodni. Ponadto, powtarzaj膮 si臋 cyklicznie przez minimum dwa lata.

Sk膮d depresja sezonowa?

W ci膮gu wielu wiek贸w 偶ycie cz艂owieka by艂o bardzo mocno zwi膮zane z natur膮. Wiosenne i letnie miesi膮ce sprzyja艂y zdobywaniu po偶ywienia, wzmo偶onej pracy, cz臋stszym kontaktom towarzyskim czy podr贸偶om. Natomiast jesieni膮 i zim膮, kiedy przyroda zamiera a dzie艅 staje si臋 kr贸tszy, mniej by艂o pracy, a tempo 偶ycia tak偶e naturalnie ulega艂o ograniczeniu. Cz艂owiek wpada艂 w lekki stan 鈥瀠艣pienia鈥, spowolnionego metabolizmu oraz zmniejszonej energii i przygotowywa艂 si臋 do przetrwania zimy. Rytmy przyrody i pory roku wyznacza艂y zatem jego codzienn膮 aktywno艣膰.

Obecnie, kiedy brak 艣wiat艂a s艂onecznego pr贸bujemy zast臋powa膰 偶ar贸wk膮, a codzienne funkcjonowanie znacznie mniej zwi膮zane jest z rytmami natury oczekuje si臋, 偶e poziom aktywno艣ci cz艂owieka przez prawie ca艂y rok b臋dzie utrzymywa艂 si臋 na mniej wi臋cej r贸wnym, wysokim poziomie. By膰 mo偶e w艂a艣nie dlatego to, co w przesz艂o艣ci pozwala艂o nam poradzi膰 sobie w niesprzyjaj膮cych warunkach zwi膮zanych ze zmianami w przyrodzie, teraz utrudnia nam 偶ycie.

Przyczyny zaburze艅 sezonowych

Chocia偶 dok艂adne przyczyny powstawania depresji sezonowej nie s膮 znane, uwa偶a si臋, 偶e g艂贸wnym czynnikiem jest niedob贸r 艣wiat艂a s艂onecznego docieraj膮cego do naszych oczu. Wp艂ywa ono na spos贸b funkcjonowania r贸偶nych struktur m贸zgowych, a mianowicie na procesy powstawania i regulacji neuroprzeka藕nik贸w i hormon贸w niezb臋dnych do wielu 偶yciowych czynno艣ci. Zauwa偶ono, 偶e najbardziej niekorzystny jest niedomiar 艣wiat艂a w rannych godzinach dnia, poniewa偶 rozregulowuje bardzo istotny oko艂odobowy rytm cz艂owieka 鈥 snu i czuwania. Brak 艣wiat艂a s艂onecznego powoduje zwi臋kszone wydzielanie melatoniny 鈥 tzw. hormonu snu, przez co nasz m贸zg 鈥瀋zuje si臋鈥 oszukany co do godziny i pory dnia, a my stajemy si臋 bardziej senni i zm臋czeni. Ponadto, zaburza r贸wnie偶 inne rytmy wydzielania hormon贸w, np.: zmniejsza poziom serotoniny, kt贸ra odpowiedzialna jest m.in. za utrzymywanie dobrego nastroju.

Powstawanie sezonowych zaburze艅 depresyjnych zwi膮zane jest tak偶e z indywidualn膮 podatno艣ci膮 cz艂owieka. W艣r贸d mo偶liwych przyczyn podaje si臋 zmniejszon膮 wra偶liwo艣膰 siatk贸wki oka na docieraj膮ce do niej 艣wiat艂o. Przez to, osoby z du偶o mniejsz膮 wra偶liwo艣ci膮 mog膮 skar偶y膰 si臋 na pogorszenie samopoczucia tak偶e podczas pochmurnych letnich dni.

Uwa偶a si臋 r贸wnie偶, 偶e podatno艣膰 na sezonowe zaburzenia afektywne jest przekazywana genetycznie.

Ponadto, 艂agodne wcze艣niej objawy jesiennego smutku i senno艣ci mog膮 si臋 znacznie nasili膰, gdy spotkaj膮 nas bardzo stresuj膮ce wydarzenia, np.: rozw贸d, 艣mier膰 bliskiej osoby, problemy w pracy lub 偶yciu osobistym.

Kto najcz臋艣ciej choruje?

Depresja sezonowa dotyka g艂贸wnie osoby mieszkaj膮ce w 艣rodkowych i p贸艂nocnych szeroko艣ciach geograficznych. W Europie P贸艂nocnej na powa偶ne dolegliwo艣ci cierpi ok. 2% populacji, a w innych, mniej nas艂onecznionych regionach 艣wiata, np. na Alasce, problem ten dotyczy co dziesi膮tego mieszka艅ca. 艁agodniejsze objawy jesiennego smutku odczuwa w Europie prawdopodobnie ponad 10 鈥 15% ludzi.

Ten rodzaj zaburze艅 depresyjnych dotyka g艂贸wnie osoby m艂odsze 鈥 pierwszy epizod pojawia si臋 zwykle pomi臋dzy 20 a 40 rokiem 偶ycia 鈥 przy czym z powodu znacznych dolegliwo艣ci zdecydowanie cz臋艣ciej cierpi膮 kobiety ni偶 m臋偶czy藕ni (oko艂o 4 razy cz臋艣ciej). Obserwuje si臋 je tak偶e u dzieci.

Co ciekawe, zdarzaj膮 si臋 przypadki tzw. depresji letniej czyli objaw贸w depresyjnych w okresach du偶ego nas艂onecznienia w strefie oko艂or贸wnikowej. Niestety jej przyczyny nie s膮 znane.

Objawy

Pierwsze objawy depresji sezonowej mog膮 pojawi膰 si臋 ju偶 w pa藕dzierniku lub listopadzie, a w miesi膮cach wiosennych (marzec, kwiecie艅), kiedy zwi臋ksza si臋 ilo艣膰 艣wiat艂a s艂onecznego, zazwyczaj ca艂kowicie ust臋puj膮. Czasami mog膮 te偶 przej艣膰 w faz臋 manii (m.in. nadmiernie podwy偶szonego nastroju, znacznie zwi臋kszonej aktywno艣ci i pobudzenia, trudno艣ci z koncentracj膮 uwagi, zmniejszonej potrzeby snu) lub hipomani臋 (艂agodniejsz膮 odmian臋 manii).

Najcz臋stszymi objawami s膮:

– uczucie smutku, pustki, l臋ku, niepokoju

– uczucie przewlek艂ego przem臋czenia

– obni偶ona aktywno艣膰, brak motywacji i inicjatywy do dzia艂ania

– wzmo偶ona senno艣膰 z jednoczesnym pogarszaniem si臋 jako艣ci snu, ospa艂o艣膰, trudno艣ci z porannym wstawaniem

– zwi臋kszony apetyt, szczeg贸lnie zwi膮zany z wi臋kszym spo偶ywaniem w臋glowodan贸w; cz臋sto zwi臋kszanie si臋 masy cia艂a

– os艂abienie pop臋du seksualnego

Zwykle wyst臋puj膮 tak偶e inne charakterystyczne dla depresji objawy, takie jak:

– nadmierna dra偶liwo艣膰

– anhedonia 鈥 utrata zdolno艣ci prze偶ywania rado艣ci z drobnych, codziennych zdarze艅; a nawet unikanie przyjemno艣ci

– poczucie beznadziejno艣ci

– problemy z pami臋ci膮, jasno艣ci膮 my艣lenia, koncentracj膮 uwagi

– problemy z wykonywaniem codziennych czynno艣ci

– utrata energii, si艂 witalnych

– utrata zainteresowa艅, zoboj臋tnienie

– niech臋膰 do pracy i funkcjonowania w spo艂ecze艅stwie

– my艣li samob贸jcze

Ponadto, u kobiet mo偶liwe jest wyst膮pienie objaw贸w napi臋cia przedmiesi膮czkowego lub ich nasilenie, z kolei u dzieci mo偶na zaobserwowa膰 wi臋ksz膮 sk艂onno艣膰 do zachowa艅 agresywnych i 艂atwiejsze wpadanie w z艂o艣膰.

Konsekwencjami sezonowego zaburzenia afektywnego mo偶e by膰 m.in.: nadu偶ywanie alkoholu lub narkotyk贸w, okresowe nadmierne objadanie si臋, przybieranie na wadze, obni偶enie odporno艣ci organizmu i zwi膮zane z tym cz臋ste infekcje, problemy z nauk膮, w pracy lub w relacjach interpersonalnych, a nawet samob贸jstwa.

Warto jednak pami臋ta膰, by obserwuj膮c powy偶sze objawy, nie diagnozowa膰 si臋 samodzielnie, lecz skorzysta膰 z pomocy specjalisty, gdy偶 mog膮 one 艣wiadczy膰 tak偶e o innych dolegliwo艣ciach i zaburzeniach, takich jak: depresja kliniczna (gdy rozpocz臋艂a si臋 w okresie jesienno-zimowym), choroby somatyczne (np.: niedoczynno艣膰 tarczycy), zespo艂y przewlek艂ego zm臋czenia, reakcja organizmu na przyjmowane leki i wiele innych.

Jak leczy si臋 depresj臋 sezonow膮?

W zwi膮zku z tym, 偶e najbardziej prawdopodobn膮 przyczyn膮 powstawania depresji sezonowej jest niedomiar 艣wiat艂a s艂onecznego docieraj膮cego do nas w okresie jesienno-zimowym, g艂贸wnym sposobem leczenia tego zaburzenia jest fototerapia z wykorzystaniem specjalnych do tego celu lamp fluorescencyjnych. Polega ona na na艣wietlaniu oczu pacjenta sztucznym jasnym 艣wiat艂em o mocy zbli偶onej do naturalnego (ok. 2500 鈥 10 000 luks贸w), a kilka lub kilkana艣cie razy silniejszym od zwyk艂ego domowego o艣wietlenia (maksymalnie 500 luks贸w). Zauwa偶ono, 偶e ju偶 taka dawka sztucznego 艣wiat艂a korzystnie wp艂ywa na wydzielanie hormon贸w i przeka藕nik贸w m贸zgowych (podwy偶sza poziom serotoniny, a obni偶a melatoniny) oraz ich dobow膮 regulacj臋, a przez to poprawia dzia艂anie naszego wewn臋trznego zegara.

Fototerapi臋 przeprowadza si臋 w godzinach porannych, a cz臋sto tak偶e i wieczorem (na 2-3 godziny przed spaniem) dla zwi臋kszenia jej skuteczno艣ci. Sesje, kt贸re trwaj膮 od 30 do 120 minut, powtarza si臋 codziennie przez okres od jednego do kilku tygodni. Lekarze cz臋sto zalecaj膮 profilaktyczne rozpoczynanie sesji jeszcze przed wyst膮pieniem pierwszych w danym sezonie objaw贸w.

Bardzo wa偶ne jest, aby odpowiednio dostosowa膰 k膮t padania 艣wiat艂a i odleg艂o艣膰 od oczu, a przede wszystkim nat臋偶enie i d艂ugo艣膰 na艣wietlania do poziomu indywidualnej wra偶liwo艣ci cz艂owieka i obecnego nasilenia dolegliwo艣ci.

Metoda ta jest do艣膰 skuteczna (w 60-80%), a pierwsze rezultaty, takie jak zmniejszenie senno艣ci, apetytu i zm臋czenia oraz poprawa nastroju, mo偶na zauwa偶y膰 ju偶 po kilku dniach jej stosowania. Ponadto, fototerapia jest bezbolesna, objawy niepo偶膮dane (np.: zaczerwienienie oczu lub b贸le g艂owy) zdarzaj膮 si臋 bardzo rzadko i mo偶e by膰 stosowana tak偶e w domu pod kontrol膮 lekarsk膮.

Z fototerapi膮 艂膮czy si臋 czasem tak偶e psychoterapi臋, np.: gdy depresja sezonowa wsp贸艂wyst臋puje z nierozwi膮zanymi konfliktami czy trudno艣ciami natury psychicznej. Ponadto, spotkania z terapeut膮 mog膮 pom贸c zaakceptowa膰 chorob臋 i nauczy膰 si臋 jak sobie z ni膮 radzi膰, szczeg贸lnie osobom przyzwyczajonym do du偶ej aktywno艣ci w ci膮gu ca艂ego roku.

Dla zmniejszenia nat臋偶enia objaw贸w i poprawy nastroju wykorzystuje si臋 tak偶e leki przeciwdepresyjne, np.: fluoksetyny, a w 艂agodniejszych stanach 鈥 niekt贸re zio艂owe preparaty dost臋pne bez recepty.

Korzystne dla samopoczucia pacjent贸w okazuj膮 si臋 te偶 zimowe wyjazdy do kraj贸w o du偶ym stopniu nas艂onecznienia.

W radzeniu sobie z sezonow膮 depresj膮 pomocne mo偶e by膰 unikanie stresuj膮cych sytuacji oraz nienak艂adanie na siebie zbyt wielu obowi膮zk贸w w tym trudnym okresie. Warto pami臋ta膰 te偶 o zdrowiej diecie, bogatej w niezb臋dne witaminy i minera艂y, szczeg贸lnie w magnez i witaminy z grupy B, kt贸re pomagaj膮 w prawid艂owym funkcjonowaniu uk艂adu nerwowego. Wa偶ne jest r贸wnie偶 dbanie o swoje samopoczucie oraz o dobr膮 kondycj臋, np.: poprzez medytacj臋, aromaterapi臋, unikanie ciemnych pomieszcze艅, spacery w s艂oneczne dni czy regularne 膰wiczenia fizyczne, podczas kt贸rych uwalniaj膮 si臋 poprawiaj膮ce nam nastr贸j neuroprzeka藕niki. Warto tak偶e cz臋艣ciej w艂膮cza膰 si臋 w kontakty spo艂eczne i dba膰 o relacje z innymi lud藕mi.

Warto przeczyta膰:

Norman E. Rosenthal聽Zimowe smutki

Bibliografia:

Bilikiewicz, A. (red.). (2007).聽Psychiatria. Podr臋cznik dla student贸w medycyny.聽Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Seligman, M. E. P., Walker, E. F., Rosenhan, D. L. (2003).聽Psychopatologia.聽Pozna艅: Wydawnictwo Zysk i S-ka

http://www.resmedica.pl/pl/archiwum/zdart2019.html